De elektrische motor is overal om ons heen: hij drijft treinen aan, zet industriële machines in beweging, zit in onze huishoudtoestellen, doet liften werken en perst gas door pijpleidingen…

Zijn geschiedenis is het resultaat van baanbrekende wetenschappelijke ontdekkingen en geleidelijke technische innovaties.

Elektriciteit wordt beweging

In 1820 ontdekt de Deense natuurkundige Hans Christian Ørsted dat een elektrische stroom de naald van een kompas doet afwijken.  Deze fundamentele ontdekking van het verband tussen elektrische stroom en magnetisch veld, later theoretisch onderbouwd door André-Marie Ampère, opent de weg naar de elektromagnetische motor. Reeds in 1821 ontwikkelt de Engelsman Michael Faraday het eerste apparaat dat elektrische energie omzet in beweging.

De motoren uit de jaren 1820 blijven echter laboratoriuminstrumenten.  In 1837 laat Thomas Davenport een motor patenteren die geschikt is voor industrieel werk (transport, houtdraaien, metaalboren).  Maar de commercialisering mislukt: door de hoge kostprijs kan hij niet op tegen de concurrentie, de stoommachine.

De elektrische motor in dienst van industrie en dagelijks leven

De dynamo van Gramme (1869) is de eerste generator die krachtig en stabiel genoeg is voor grootschalig gebruik. Hij wordt aangedreven door een stoommachine en produceert gelijkstroom.  Wanneer hij van elektriciteit wordt voorzien, functioneert hij als motor en levert zo mechanische energie.  Dankzij deze uitvinding hebben fabrieken en werkplaatsen licht en kunnen ze hun machines aandrijven. In de jaren 1880 ontwikkelt Nikola Tesla de inductiemotor op wisselstroom, die beter geschikt is voor elektriciteit die via centrales op een afstand van de plaats van verbruik wordt verdeeld.

De 20e eeuw brengt een explosie van elektrische motoren: steeds stiller en kleiner, en aanwezig in talloze objecten zoals huishoudtoestellen, speelgoed en medische apparatuur.

Een essentieel onderdeel van de energietransitie

Vandaag de dag wordt de elektrische motor beschouwd als een voorkeursoplossing voor duurzame mobiliteit: hij drijft auto's, fietsen, bussen en zelfs sommige vliegtuigen aan. In combinatie met hernieuwbare energiebronnen helpt hij de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Een elektrische motor is bijzonder efficiënt: hij zet bijna alle elektriciteit om in beweging en slijt minder snel dan een benzinemotor. Zijn grootste zwakke punt blijft het probleem van de energieopslag.